چک برگشتی و چک کلاهبرداری: چیکار کنم؟

سلام! من از تیم وکیل‌کده اینجا هستم تا به شما در این مورد کمک کنم.

با توجه به ابهام در سوال شما، پاسخ به دو صورت ارائه می‌شود:

حالت اول: شما چک برگشتی از مشتری دارید:

در این حالت، شما به عنوان دارنده چک، حق مطالبه وجه چک را دارید. برای این کار، ابتدا باید گواهی عدم پرداخت (برگشتی) از بانک محال‌علیه دریافت کنید. پس از آن، می‌توانید از طریق یکی از روش‌های زیر اقدام کنید:

• طرح دعوای حقوقی: با تقدیم دادخواست به دادگاه، می‌توانید مطالبه وجه چک به همراه خسارات قانونی (مانند هزینه دادرسی و خسارت تاخیر تادیه) را از صادرکننده چک درخواست کنید. براساس ماده ۲ قانون صدور چک، دارنده چک می‌تواند علیه صادرکننده، ظهرنویس‌ها و ضامن آن‌ها اقامه دعوا نماید.
• اقدام از طریق اجرای ثبت: در صورتی که چک شما واجد شرایط مندرج در ماده ۲۳ قانون صدور چک باشد (یعنی چک بدون وعده پرداخت و مشروط باشد)، می‌توانید با مراجعه به اداره اجرای ثبت، درخواست صدور اجراییه علیه صادرکننده و ظهرنویس‌ها را مطرح کنید.

نکته مهم: اگر صادرکننده چک، به دلیل عدم کفایت موجودی حساب، قادر به پرداخت وجه چک نباشد، این امر به خودی خود جرم کلاهبرداری محسوب نمی‌شود. اما اگر صادرکننده با علم به عدم کفایت موجودی حساب، اقدام به صدور چک نموده باشد و قصد فریب شما را داشته باشد، ممکن است عمل وی مشمول عنوان مجرمانه کلاهبرداری گردد که اثبات این موضوع بر عهده شماست.

حالت دوم: شما چکی را به کاسب داده‌اید و نگران کلاهبرداری بودن آن هستید:

در صورتی که شما چکی را به کاسبی داده‌اید و بعداً متوجه شده‌اید که ممکن است آن چک کلاهبرداری باشد، باید فوراً اقدامات زیر را انجام دهید:

• تلاش برای مسدود کردن حساب: در صورت امکان، با تماس با بانک و ارائه مدارک و مستندات لازم، سعی کنید حساب جاری صادرکننده چک را مسدود کنید.
• طرح شکایت کیفری: اگر دلایل کافی برای اثبات کلاهبرداری بودن چک دارید، می‌توانید با مراجعه به دادسرای محل وقوع جرم، طرح شکایت کیفری نمایید. در این شکایت، باید مدارک و شواهدی که نشان می‌دهد صادرکننده چک با قصد فریب و سوءنیت اقدام به صدور چک نموده است را ارائه دهید.

مسئولیت شما در قبال کاسب: اگر شما چک را ثبت و امضا کرده باشید، در مقابل کاسب مسئولیت دارید و باید وجه چک را پرداخت نمایید. اما در صورتی که ثابت شود صادرکننده چک مرتکب کلاهبرداری شده است، می‌توانید پس از پرداخت وجه چک به کاسب، از صادرکننده کلاهبردار مطالبه خسارت کنید.