آیا می توان از پرونده های حقوقی کپی و رونوشت تهیه کرد ؟

بله، شما از لحاظ قانونی حق دارید از اوراق پرونده حقوقی یا کیفری خود رونوشت و کپی تهیه کنید. در همان ابتدای مسیر باید بدانید که این کار حق مسلم شماست؛ برای این منظور کافی است یک لایحه درخواست کپی تنظیم کرده و به شعبه رسیدگی‌کننده تحویل دهید یا از طریق سامانه ثنا پیگیری کنید. البته در پرونده‌های کیفری استثنائاتی وجود دارد؛ مثلاً اگر قاضی تشخیص دهد این کار به روند تحقیقات لطمه می‌زند یا پای اسناد امنیتی در میان باشد، موقتاً با درخواست شما مخالفت می‌کند.

کلیات و مبانی حقوقی درخواست کپی از پرونده

حقوق اصحاب دعوی به اطلاعات پرونده

هنگامی که شما مدارک و ادله خود را به منظور دادخواهی به دادگاه یا دادسرا تحویل می‌دهید، این اوراق وارد سیستم بایگانی قضایی می‌شوند. پس از ثبت، امکان دسترسی فیزیکی و همیشگی به این مدارک برای شما میسر نخواهد بود. به همین دلیل، برای بررسی مجدد اسناد و مندرجات پرونده، نیازمند ثبت درخواست رسمی برای دریافت رونوشت هستید.

آگاهی از روند دادرسی و مطالعه اوراق، یکی از حقوق بنیادین طرفین دعوا به شمار می‌رود. بسیاری از اوقات، وکلای دادگستری برای تنظیم یک دفاعیه قدرتمند، پیش از هر اقدامی نیازمند دریافت رونوشت از اوراق پرونده هستند. در صورت نیاز به راهنمایی‌های فوری، استفاده از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی ۲۴ ساعته می‌تواند گره‌گشا باشد.

تمایز پرونده کیفری و حقوقی در فرآیند اخذ کپی

روند دریافت مدارک در دادگاه‌های حقوقی و کیفری تفاوت‌های ظریفی دارد. در دعاوی حقوقی (مثل مطالبات مالی یا اختلافات ملکی)، طرفین دعوا به شکل آزادانه‌تری حق دسترسی به اوراق و صورت‌جلسات را دارند. سیستم قضایی موظف است این حقوق را به صورت کامل تأمین کند.

در نقطه مقابل، پرونده‌های کیفری (مثل سرقت، کلاهبرداری یا جرایم امنیتی) با حساسیت بالاتری رسیدگی می‌شوند. در این پرونده‌ها، قانون‌گذار محدودیت‌هایی را برای کپی گرفتن قائل شده است تا اسناد طبقه‌بندی شده یا مدارک مربوط به جرایم منافی عفت (جرایم مرتبط با روابط نامشروع) فاش نشوند.

مبانی قانونی و آرای فقهی – حقوقی

مستندات قانونی درخواست کپی از پرونده

ماده قانونی درخواست کپی از پرونده حقوقی

حق دسترسی به پرونده در دعاوی مدنی از سوی قانون‌گذار به رسمیت شناخته شده است. با وجود این، ماده ۲۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی یک محدودیت صریح را بیان می‌کند. طبق این ماده، کارمندان دادگاه حق ندارند تصویر اسناد و مدارکی که نسبت به آن‌ها ادعای جعل شده است را به اشخاص تحویل دهند.

این ممنوعیت تا زمانی که تکلیف سند با یک حکم قطعی مشخص نشود، پابرجا خواهد بود. تنها استثنای این مورد زمانی است که خود دادگاه اجازه کپی دادن را صادر کند؛ که در این صورت نیز باید در حاشیه کپی نوشته شود که این سند مورد ادعای جعلیت قرار گرفته است.

نظریه مشورتی ۷/۹۹/۱۱۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۸/۲۰ درباره اخذ کپی از اوراق پرونده حقوقی و کیفری

نظریات مشورتی، پاسخ‌های تخصصی اداره حقوقی قوه قضاییه به ابهامات قضات هستند. طبق نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۱۹۹، کسب اطلاع از اوراق پرونده و تهیه رونوشت، از حقوق قطعی طرفین دعوای مدنی محسوب می‌شود.

بر اساس این نظریه، اصحاب پرونده حق دارند با پرداخت هزینه شخصی، از اسنادی نظیر صورت‌جلسات دادگاه و اظهارات گواهان (شهود) تصویر تهیه کنند. این حق در ماده ۳۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری نیز مورد تأیید قرار گرفته است و عدم ارائه اوراق توسط برخی شعب، پشتوانه قانونی ندارد.

نحوه اخذ کپی و رونوشت در مراحل مختلف دادرسی

شیوه‌های اجرایی درخواست کپی از پرونده قضایی

اخذ رونوشت از اوراق در دادسرا

دادسرا محل انجام تحقیقات مقدماتی پرونده‌های کیفری است. مطابق ماده ۱۰۰ قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی حق دارد اوراق پرونده را مطالعه کرده و یا با هزینه شخصی از آن‌ها کپی بگیرد. با این حال، اگر بازپرس (قاضی تحقیق) تشخیص دهد که این دسترسی با کشف حقیقت در تضاد است، با ذکر دلیل موجه، قرار رد درخواست (حکم مخالفت قانونی) صادر می‌کند.

برای متهمان نیز شرایط مشابهی حاکم است. بر اساس ماده ۱۹۱ همین قانون، بازپرس می‌تواند قرار عدم دسترسی متهم به پرونده را صادر کند، به ویژه اگر پای جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی در میان باشد. البته هرگونه محدودیت باید با استناد دقیق به قانون اعمال شود.

اخذ رونوشت از اوراق در دادگاه

پس از ارسال پرونده به دادگاه، شرایط برای دریافت کپی مساعدتر می‌شود. بر اساس ماده ۳۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی، متهم و وکلای آن‌ها می‌توانند با مراجعه به شعبه دادگاه و اطلاع دادن به رئیس دادگاه، اطلاعات لازم را تحصیل کنند.

آن‌ها حق دارند با هزینه خود، از اوراقی که نیاز دارند تصویر تهیه نمایند. البته در این مرحله نیز دادن تصویر از اسناد طبقه‌بندی شده و پرونده‌های منافی عفت کماکان ممنوع است. متأسفانه در عمل دیده می‌شود که برخی مقامات قضایی بدون دلیل موجه از ارائه اوراق استنکاف (خودداری) می‌کنند.

درخواست کپی از پرونده در سامانه ثنا

قوه قضاییه برای تسریع در روند پیگیری‌ها، بستر الکترونیکی مناسبی را فراهم کرده است. شما می‌توانید خلاصه پرونده شخصی خود را بدون مراجعه حضوری، از طریق سامانه ثنا مشاهده کنید. برای این کار باید ابتدا در سایت ثنا (sana.adliran.ir) ثبت‌نام و احراز هویت کرده باشید.

با در اختیار داشتن رمز شخصی سامانه ثنا، شماره ملی و شماره ۱۶ رقمی پرونده، به راحتی وارد پرتال خود شده و گزینه "خلاصه پرونده" را انتخاب کنید. در این سامانه امکان گرفتن پرینت از روند کار پرونده نیز پیش‌بینی شده است.

راهکارهای پیشنهادی برای اخذ رونوشت اوراق

اگر در مسیر دریافت رونوشت با مقاومت شعبه مواجه شدید، می‌توانید از ترفندهای قانونی استفاده کنید. یک راهکار این است که وکیل شما ابتدا صرفاً تقاضای مطالعه پرونده را مطرح کند؛ پس از صدور اجازه مطالعه، دیگر توجیهی برای ندادن کپی وجود نخواهد داشت.

سعی کنید در درخواست خود، صفحات مورد نظر را به تفکیک و دقیق مشخص کنید. در صورت مخالفت قاضی، از او بخواهید که مخالفت خود را به‌صورت مکتوب در ذیل لایحه شما درج کند. ارجاع به نظریه مشورتی شماره ۱۰۱۳-۱۲۷-۹۸-ح مورخ ۲۸/۰۷/۱۳۹۸ در لوایح دفاعیه، می‌تواند مدیران دفتر را مجاب به همکاری کند.

برای دسترسی سریع‌تر به داده‌ها و مدارک الزامی، جدول زیر را بررسی کنید:

آثار حقوقی و تفاوت‌های مفهومی

تمایز کپی، رونوشت و گواهی‌نامه

در ادبیات حقوقی، کپی یک تصویر ساده از اوراق است که صرفاً برای اطلاع شخص یا وکیل او تهیه می‌شود. اما رونوشت زمانی اعتبار پیدا می‌کند که توسط دادگاه ممهور به مهر "برابر با اصل" شده باشد. برای دریافت رونوشت معتبر، متقاضی باید هزینه‌های قانونی را در دفتر خدمات قضایی پرداخت نماید. داشتن رونوشت برابر اصل به شما این امکان را می‌دهد که در پرونده‌های دیگر به آن اوراق استناد کنید.

آثار حقوقی عدم امکان اخذ کپی

اگر مقام قضایی مانع دسترسی شما به اوراق شود، روند دفاع به شدت آسیب می‌بیند. طبق تبصره ۱ ماده ۱۰۰ قانون آیین دادرسی کیفری، قرار رد درخواستی که توسط بازپرس صادر می‌شود، قطعی نیست و ظرف سه روز در دادگاه صالح قابل اعتراض است. دادگاه وظیفه دارد در یک وقت فوق‌العاده به این اعتراض رسیدگی نماید. محرومیت از مطالعه پرونده باعث می‌شود وکیل نتواند با آگاهی کامل از اتهامات، دلایل دفاعی محکمی را به دادگاه ارائه دهد.

متون و نمونه‌های کاربردی

نمونه متن درخواست کپی از پرونده

داشتن یک فرم آماده می‌تواند روند کاری شما را در دادگاه تسریع کند. در صورت نداشتن زمان کافی، کمک گرفتن از یک وکیل آنلاین برای نگارش تخصصی این متون بسیار راهگشا خواهد بود.

متن درخواست کپی از پرونده کیفری

بسمه تعالی ریاست محترم شعبه —– دادگاه کیفری با سلام و احترام؛ اینجانب ————– شاکی/متهم در خصوص پرونده به شماره بایگانی ——–، به استناد ماده ۳۵۱ قانون آیین دادرسی کیفری، تقاضا دارم دستور فرمایید از اوراق پرونده تصویر تهیه و به اینجانب تحویل گردد. با تجدید احترام

متن درخواست کپی از پرونده حقوقی

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهر —— با سلام و تحیت؛ احتراماً در خصوص کلاسه پرونده —— معروض می‌دارد: نظر به اینکه اینجانب خوانده/خواهان پرونده مارالذکر بوده و حالیا نیازمند فتوکپی از اوراق پرونده (از جمله دادخواست اولیه و صورت‌جلسات) می‌باشم، تقاضای صدور دستور مقتضی جهت ارائه رونوشت مدارک با هزینه شخصی را دارم.

لایحه درخواست کپی از اوراق پرونده (نمونه حقوقی دفاعی)

ریاست محترم شعبه —— دادگاه خانواده —— موضوع: درخواست کپی از پرونده شماره —— با سلام و احترام؛ به استحضار می‌رساند اینجانب —— خواهان پرونده به طرفیت خوانده سرکار خانم ——، درخواست دریافت کپی از پرونده جهت اطلاع از اظهارات خوانده برای بهره‌برداری قضایی و مشاوره حقوقی را دارم. از همکاری شما کمال تشکر را دارم.

اخذ کپی از اوراق پرونده حقوقی

برای دریافت کپی، شما نیازمند طی کردن چند قدم ساده الکترونیکی و حضوری هستید. ابتدا مدارک هویتی نظیر کارت ملی و کارت بانکی خود را آماده کنید. با در دست داشتن شماره پرونده، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نمایید.

متن لایحه خود را به صورت تایپ شده از طریق پیام‌رسان‌هایی مانند ایتا یا روبیکا به شماره دفتر ارسال کنید تا در سیستم ثبت شود. پس از ثبت نهایی، پیامکی حاوی یک شماره رهگیری ۱۶ رقمی دریافت خواهید کرد. با در دست داشتن این پرینت به شعبه رسیدگی‌کننده مراجعه کنید و از مدیر دفتر بخواهید تا اجازه روگرفت از اوراق را صادر کند.