اجرت المثل چیست؟
اجرت المثل به مبلغی اطلاق میشود که مرد به زن در ازای کارهایی که در خانه و خانواده انجام داده، پرداخت میکند. این کارها میتواند شامل نظافت، آشپزی، نگهداری از فرزندان و سایر خدمات باشد که بهطور معمول جزء وظایف شرعی و قانونی زن محسوب نمیشوند.
طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، زن میتواند اجرت المثل ایام زناشویی خود را مطالبه کند. برای این منظور، زن باید اثبات کند که کارهایی انجام داده که به طور معمول وظیفه او نبوده و این کارها به نوعی به بهبود وضعیت زندگی خانوادگی کمک کرده است.
نحله چیست؟
نحله در لغت به معنای «بخشش» است و در حقوق به مبلغی اطلاق میشود که مرد به زن در زمان طلاق پرداخت میکند. این مبلغ در واقع نوعی جبران خدمات و تلاشهای زن در دوران زناشویی است. طبق بند ب تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات مرتبط با طلاق، دادگاه بر اساس مدت زمان زندگی مشترک و نوع کارهایی که زن انجام داده، مبلغ نحله را تعیین میکند.
تفاوت اجرت المثل و نحله
تفاوت اصلی بین اجرت المثل و نحله به زمان و شرایط پرداخت آنها مربوط میشود:
-
اجرت المثل: این مبلغ در دوران زناشویی برای کارهایی که زن انجام داده قابل مطالبه است و زن باید این موضوع را در دادگاه اثبات کند.
-
نحله: این مبلغ فقط در زمان طلاق و تحت شرایط خاص (زمانی که درخواست طلاق از طرف مرد باشد) پرداخت میشود. اگر زن درخواست طلاق دهد، به او نحله تعلق نمیگیرد.
شرایط دریافت نحله
برای دریافت نحله، شرایط زیر باید رعایت شود:
-
درخواست طلاق از طرف مرد: نحله تنها در صورتی به زن تعلق میگیرد که طلاق به درخواست مرد باشد.
-
عدم امکان مطالبه در زمان زندگی مشترک: زن نمیتواند در زمان زندگی مشترک، نحله را مطالبه کند.
نحوه مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت
برای مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت، ابتدا فرد باید مدارکی مانند اسناد مالی و شهادت شهود را که نشاندهنده خدمات انجامشده در زندگی مشترک است، جمعآوری کند. سپس با آمادهسازی این مدارک، دادخواستی را که شامل مشخصات طرفین، نوع خدمات و مبلغ تخمینی اجرتالمثل است، تنظیم و به دادگاه صالح ارسال میکند. پس از دریافت دادخواست، دادگاه ممکن است کارشناس رسمی را برای ارزیابی و تعیین مبلغ اجرتالمثل دعوت کند. کارشناس با بررسی شرایط زندگی مشترک و مدارک ارائهشده، مبلغی را بهعنوان اجرتالمثل پیشنهاد میدهد. در نهایت، دادگاه با بررسی نظریه کارشناس و شنیدن دفاعیات طرفین، حکم نهایی را صادر میکند.
در چه صورت اجرت المثل به زن تعلق نمیگیرد ؟
-
ناشزه بودن زن:
اگر زن ناشزه باشد (یعنی از انجام وظایف زناشویی خودداری کند، تمکین نکند یا خانه را ترک کند)، اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد. ناشزه بودن زن به معنای ترک زندگی مشترک یا انجام ندادن وظایف زناشویی است. -
توافق زن و شوهر:
اگر در زمان عقد یا پس از آن، زن و شوهر به طور کتبی یا شفاهی توافق کنند که زن در قبال انجام کارهای خانه یا دیگر وظایف خود اجرتالمثل دریافت نکند، اجرتالمثل به زن تعلق نخواهد گرفت. -
شرط ضمن عقد:
اگر در قرارداد نکاح (عقد نکاح) یا در توافقات بعدی، شرطی وجود داشته باشد که زن موظف به انجام کارهای خانه به صورت رایگان و بدون دریافت اجرت باشد، در این صورت اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد. -
طلاق توافقی:
در صورتی که زن و شوهر به صورت طلاق توافقی از یکدیگر جدا شوند و در توافقات طلاق تصریح کنند که زن حق دریافت اجرتالمثل نخواهد داشت، این شرط در حکم قانون قرار میگیرد و اجرتالمثل به زن تعلق نمیگیرد. -
عدم اثبات کارهای اضافی:
اگر زن نتواند اثبات کند که کارهایی که در خانه انجام داده فراتر از وظایف زناشویی و قانونی او بوده یا این کارها به درخواست شوهر بوده است، اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد
نحوه محاسبه اجرت المثل زن
بر خلاف مهریه که میتوان به صورت آنلاین محاسبه کرد و به طور دقیق مبلغ مهریه را به دست آورد ولی محاسبه اجرت المثل به صورت آنلاین امکان پذیر نیست و به طور کلی اجرت المثل به وضعیت مالی مرد و نوع و میزان کارهایی که زن انجام داده بستگی دارد. این مبلغ معمولاً توسط کارشناس دادگاه تعیین میشود و باید مستندات و شواهد کافی از طرف زن ارائه گردد
محاسبه کنید : محاسبه آنلاین مهریه
آیا اجرت المثل قسطی میشود؟
بله، اجرت المثل میتواند به صورت قسطی پرداخت شود. اگر مبلغ اجرت المثل بالا باشد، ممکن است مرد و زن توافق کنند که پرداخت به صورت اقساطی صورت گیرد، که باید در دادگاه به تایید برسد.
نتیجهگیری
اجرت المثل و نحله هر دو از حقوق مالی زنان در قانون و دین اسلام محسوب میشوند، اما به شرایط و زمانهای مختلف تعلق دارند. شناخت دقیق این حقوق به زنان کمک میکند تا در مواقع لازم بتوانند از حقوق خود دفاع کنند.