قانون مهریه بیش از ۱۱۰ سکه و شرایط مطالبه آن

مهریه بیش از ۱۱۰ سکه کاملاً قابل مطالبه است، اما شیوه وصول مبلغ مازاد با نحوه گرفتن همان ۱۱۰ سکه اول تفاوت اساسی دارد. بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی، قانون فرض را بر توانایی مرد گذاشته و در صورت امتناع از پرداخت، امکان بازداشت او وجود دارد. برای مبلغ مازاد بر این عدد، بار اثبات بر دوش زن است؛ او باید توان مالی مرد را در دادگاه نشان دهد و اموالی برای توقیف معرفی کند. هیچ حکم جلبی برای مازاد ۱۱۰ سکه صادر نمی‌شود و عدد ۱۱۰ سکه سقف خود مهریه نیست، بلکه مرز ضمانت اجرای کیفری آن است.

منظور از قانون مهریه بیش از ۱۱۰ سکه چیست؟

بر اساس ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده (۱۳۹۱)، مهریه از نظر ضمانت اجرایی به دو بخش تقسیم می‌شود:

• تا ۱۱۰ سکه: مرد در صورت عدم پرداخت می‌تواند بازداشت شود (اجرای کیفری).

• مازاد بر ۱۱۰ سکه: پرداخت بستگی به توان مالی مرد دارد و امکان بازداشت وجود ندارد.

نکته کلیدی: عدد ۱۱۰ سکه سقف مقدار مهریه نیست؛ زوجین آزادند هر مقداری توافق کنند. این عدد فقط مرز امکان بازداشت مرد را مشخص می‌کند.

مهریه تا چند سکه قابل اجراست؟

تا سقف ۱۱۰ سکه، قانون فرض را بر توانایی مرد گذاشته است. به همین دلیل اگر مرد از پرداخت این بخش خودداری کند و دادخواست اعسار هم ندهد یا دادخواست اعسار او رد شود، زن می‌تواند حکم جلب او را بگیرد. در این محدوده بار اثبات بر دوش مرد است؛ یعنی این مرد است که باید ناتوانی مالی خود را در دادگاه ثابت کند. جدول زیر تفاوت دو وضعیت را در یک نگاه نشان می‌دهد.

وضعیت حقوقی مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

وقتی مهریه از ۱۱۰ سکه بالاتر باشد، حق زن برای مطالبه تمام مهریه از بین نمی‌رود؛ بلکه شیوه گرفتن آن تغییر می‌کند. زن همچنان می‌تواند کل مبلغ مندرج در عقدنامه را بخواهد، اما وصول بخش مازاد بر ۱۱۰ سکه به اثبات توانایی مالی مرد و معرفی اموال او گره خورده است. اگر مرد اموالی داشته باشد و زن بتواند آن را شناسایی و توقیف کند، مهریه به هر میزان که باشد قابل وصول است.

اثبات تمکن مالی زوج بر عهده کیست؟

در مهریه بالای ۱۱۰ سکه، این زن است که باید توان مالی مرد را به دادگاه ثابت کند. زن باید نشان دهد مرد دارایی‌ای دارد که می‌توان از محل آن مهریه مازاد را پرداخت کرد. روش متداول این کار، درخواست توقیف اموال مرد از طریق اداره ثبت یا دادگاه و معرفی همان اموال به مرجع رسیدگی است. اگر مرد مالی نداشته باشد یا زن نتواند مالی برای توقیف معرفی کند، امکان وصول بخش مازاد و نیز گرفتن حکم جلب وجود نخواهد داشت.

آیا مهریه بیش از ۱۱۰ سکه زندان دارد؟

نسبت به مبلغ مازاد بر ۱۱۰ سکه، بازداشت و حبسی در کار نیست. مرد تنها تا سقف ۱۱۰ سکه ممکن است در صورت امتناع از پرداخت و عدم اثبات اعسار، با حکم جلب روبه‌رو شود. برای آنچه بیشتر از این عدد است، اهرم فشار کیفری برداشته شده و موضوع به توقیف اموال و پیگیری حقوقی منتقل می‌شود. بنابراین مردی که مهریه همسرش مثلاً ۴۰۰ سکه است، تنها بابت ۱۱۰ سکه نخست ممکن است بازداشت شود و بابت ۲۹۰ سکه باقی‌مانده، فقط در صورت داشتن توان مالی ملزم به پرداخت می‌شود.

نحوه مطالبه مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

برای گرفتن مهریه، چه تا ۱۱۰ سکه و چه بیشتر از آن، دو راه پیش روی زن قرار دارد. شناخت تفاوت این دو، در سرعت و هزینه پرونده اثر مستقیم دارد.

مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت

در این روش، زن به همان دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده مراجعه و درخواست صدور اجراییه می‌کند. اداره اجرای ثبت پس از صدور اجراییه، اموال مرد را به‌جز مستثنیات دِین شناسایی و توقیف می‌کند. سرعت بیشتر در توقیف دارایی‌ها و امکان ممنوع‌الخروج‌کردن بدهکار، از مزیت‌های این مسیر است. در مقابل، از طریق اجرای ثبت نمی‌توان حکم جلب گرفت.

مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده

اگر اداره ثبت در مهلت مقرر نتواند مالی از مرد شناسایی و توقیف کند، زن می‌تواند با گرفتن گواهی از اداره اجرای ثبت، پرونده را در دادگاه خانواده دنبال کند. مهم‌ترین امتیاز دادگاه، امکان صدور حکم جلب تا سقف ۱۱۰ سکه و استعلام گسترده‌تر اموال است؛ در عوض روند آن طولانی‌تر و هزینه دادرسی آن بیشتر است.

اعسار و تقسیط مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

اگر مرد توان پرداخت یک‌جای مهریه را نداشته باشد، می‌تواند دادخواست اعسار به دادگاه بدهد. اعسار به معنای کافی‌نبودن دارایی برای پرداخت بدهی است. مرد پس از صدور حکم پرداخت، یک ماه فرصت دارد تا دادخواست اعسار خود را ثبت کند. اگر اعسار پذیرفته شود، دادگاه با در نظر گرفتن وضعیت مالی، شغل و وضع خانوادگی مرد، مهریه را قسط‌بندی می‌کند و حکم جلب منتفی می‌شود.

با این حال این تسهیل، دائمی و بی‌قید نیست. اگر مرد اقساط تعیین‌شده را نپردازد و چند قسط عقب بیفتد، زن دوباره می‌تواند درخواست جلب او را مطرح کند. از سوی دیگر، با بالارفتن قیمت سکه، مرد می‌تواند دادخواست تعدیل اقساط بدهد و خواستار کاهش مبلغ هر قسط شود؛ هرچند صرفِ این درخواست تا صدور و قطعی‌شدن حکم، مانع اقدام اجرایی نمی‌شود.

روش‌های وصول مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

وقتی مرد از پرداخت مهریه خودداری می‌کند، چند اقدام قانونی برای وصول آن قابل انجام است:

• توقیف اموال: نخستین گام، توقیف هر مال و دارایی‌ای است که جزو مستثنیات دِین نباشد. این توقیف از طریق اجرای ثبت یا دادگاه انجام می‌شود.

• کسر از حقوق: اگر مرد کارمند دولت یا بخش خصوصی باشد، با حکم دادگاه می‌توان تا یک‌سوم حقوق او و در صورت داشتن همسر و فرزند، تا یک‌چهارم حقوق را بابت مهریه کسر کرد.

• صدور حکم جلب: اگر مرد مالی برای توقیف نداشته باشد و در مهلت قانونی دادخواست اعسار ندهد یا توانایی مالی او در دادگاه ثابت شود ولی از پرداخت سر باز زند، تا سقف ۱۱۰ سکه حکم جلب صادر می‌شود.

در همه این مراحل باید به مستثنیات دِین توجه داشت. اموالی مانند خانه مسکونی در شان مرد و وسایل ضروری زندگی، از شمول توقیف خارج‌اند و نمی‌توان آن‌ها را بابت مهریه توقیف کرد.

هزینه دادرسی مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

مهریه از دعاوی مالی است و هزینه دادرسی آن بر پایه ارزش خواسته، یعنی ارزش ریالی سکه‌ها به نرخ روز محاسبه می‌شود. هرچه تعداد سکه مطالبه‌شده بیشتر باشد، مبلغ تمبر دادرسی نیز سنگین‌تر می‌شود. به همین علت در مهریه‌های بالا، گاه مطالبه از طریق اجرای ثبت به‌صرفه‌تر است، زیرا در این مسیر تمبر سنگین دادگاه پرداخت نمی‌شود.

به همین دلیل بسیاری از زوجین ابتدا بخشی از مهریه را از راه اجرای ثبت پیگیری می‌کنند و در صورت ناکافی‌بودن اموال شناسایی‌شده، ادامه پرونده را به دادگاه می‌برند. انتخاب درست میان این دو راه، می‌تواند هم در هزینه و هم در زمان رسیدگی صرفه‌جویی چشمگیری ایجاد کند.

تغییرات قانون مهریه و طرح کاهش سقف به ۱۴ سکه

در سال ۱۴۰۴ طرحی در مجلس شورای اسلامی مطرح شد که سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه را از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش می‌دهد. در جلسه علنی هجدهم آبان ۱۴۰۴، کلیات این طرح با اکثریت آرا به تصویب رسید. بر پایه متن پیشنهادی، اگر مهریه در زمان عقد تا ۱۴ سکه باشد، وصول آن مشمول ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است و برای مازاد آن تنها توان مالی مرد ملاک پرداخت قرار می‌گیرد. در این طرح، استفاده از پابند الکترونیکی نیز به‌عنوان جایگزین حبس پیش‌بینی شده است.

نکته مهم این است که این مصوبه باید مراحل بعدی، از جمله بررسی جزئیات و تایید شورای نگهبان، را پشت سر بگذارد تا به قانون لازم‌الاجرا تبدیل شود. تا زمانی که این مراحل تکمیل و ابلاغ رسمی صورت نگیرد، همان سقف ۱۱۰ سکه ملاک عمل دادگاه‌ها و اداره اجرای ثبت است. چون این حوزه در حال تغییر است، پیش از هر اقدام بهتر است آخرین وضعیت قانون را از یک وکیل خانواده پرس‌و‌جو کنید تا تصمیم شما بر پایه مقررات روز باشد.

نکات حقوقی مهم پیش از مطالبه مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

پیش از آنکه دادخواست مطالبه مهریه را ثبت کنید، توجه به چند نکته می‌تواند از اتلاف وقت و هزینه جلوگیری کند.

• جمع آوری مدارک: شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج را آماده داشته باشید و میزان و نوع مهریه را به‌روشنی در دادخواست ذکر کنید.

• شناسایی اموال مرد: برای مهریه بالای ۱۱۰ سکه، شناسایی و معرفی اموال مرد عامل تعیین‌کننده در وصول است. هرچه اطلاعات دقیق‌تری از دارایی او داشته باشید، احتمال توقیف بالاتر می‌رود.

• توجه به حال یا مدت‌دار بودن مهریه: اگر مهریه حال باشد، زن می‌تواند بلافاصله پس از عقد آن را مطالبه کند و حتی تا دریافت آن از تمکین خودداری نماید؛ اگر مدت‌دار باشد، شرایط متفاوت است.

• آگاهی از حق اعسار مرد: بدانید که مرد می‌تواند با اثبات ناتوانی مالی، مهریه را قسطی کند؛ پس انتظار وصول یک‌جا همیشه واقع‌بینانه نیست.

همراهی وکیل مهریه در پرونده‌های مهریه بیش از ۱۱۰ سکه

پرونده‌های مهریه بالای ۱۱۰ سکه به‌دلیل وابستگی به اثبات تمکن مالی و انتخاب درست میان اجرای ثبت و دادگاه، از حساس‌ترین دعاوی خانواده هستند. یک اشتباه ساده در تنظیم دادخواست یا انتخاب مرجع نادرست، می‌تواند روند پرونده را ماه‌ها طولانی کند. 

مشاوره حقوقی  وکیل کده  با سال‌ها کار بر روی پرونده‌های مهریه، از تنظیم دادخواست و شناسایی اموال گرفته تا پیگیری توقیف و دفاع در برابر دادخواست اعسار، همراه شما خواهد بود تا حق قانونی خود را با کمترین هزینه و در کوتاه‌ترین زمان دریافت کنید. برای بررسی پرونده خود می‌توانید با شماره‌های مندرج در همین صفحه با ما در تماس باشید.

سخن پایانی

مهریه بالای ۱۱۰ سکه کاملاً قابل مطالبه است، اما شیوه وصول آن متفاوت است. برای مبلغ مازاد، بار اثبات بر دوش زن است؛ او باید توان مالی مرد را نشان دهد و اموالی برای توقیف معرفی کند. بازداشت مرد تنها تا سقف ۱۱۰ سکه امکان‌پذیر است و برای مازاد آن هیچ حکم جلبی صادر نمی‌شود. 

مرد نیز می‌تواند با اثبات اعسار، پرداخت را به صورت اقساطی انجام دهد. انتخاب میان مسیر اجرای ثبت و دادگاه خانواده، در هزینه و سرعت پرونده تفاوت چشمگیری ایجاد می‌کند. با توجه به طرح کاهش سقف به ۱۴ سکه که در مراحل تصویب است، پیش از هر اقدام قانونی مشورت با وکیل متخصص ضروری است.