ملاک محاسبه در تهاتری دیون به چه صورت است ؟

خیر، خسارت تأخیر تأدیه به صورت دو مرحله‌ای و با توجه به تاریخ قابلیت تهاتر دیون محاسبه خواهد شد. به این معنا که تا زمان استقرار و قابلیت مطالبه دین ۷۰ میلیون تومانی، خسارت تأخیر تأدیه بر مبنای کل مبلغ ۱۳۰ میلیون تومان محاسبه می‌شود و پس از آن، تهاتر صورت گرفته و خسارت تأخیر تأدیه بر مبنای مبلغ ۶۰ میلیون تومان باقی‌مانده محاسبه خواهد شد.

بررسی تخصصی و قانونی

برای ارائه جمع‌بندی دقیق در خصوص نحوه محاسبه خسارت تأخیر تأدیه در پرونده شما، لازم است به قواعد حقوقی مربوط به تهاتر و زمان تحقق آن توجه کنیم:

• مفهوم تهاتر قهری:

  • تهاتر به معنای سقوط دو دین متقابل تا میزان کمترین آنهاست. در حقوق ایران، تهاتر می‌تواند قهری (خودبه‌خودی و به حکم قانون) یا قراردادی باشد. در این مورد، با توجه به ماهیت دیون، تهاتر قهری مطرح است.
  • ماده ۲۹۴ قانون مدنی مقرر می‌دارد: "وقتی دو نفر در مقابل یکدیگر مدیون باشند بین آنها تهاتر حاصل می‌شود به این معنی که هر دو دین تا اندازه‌ای که با هم برابری می‌کنند ساقط می‌گردند."
  • شرایط تحقق تهاتر قهری (ماده ۲۹۵ قانون مدنی):
    • موضوع دو دین از یک جنس باشد (مثلاً هر دو پول).
    • هر دو دین حال باشند (موعد پرداختشان رسیده باشد).
    • هر دو دین قطعی و مسلم باشند (وجود و میزان آنها مورد اختلاف نباشد و حکم قطعی صادر شده باشد).
    • هر دو دین در مقابل یکدیگر باشند (هر یک از طرفین هم طلبکار و هم بدهکار دیگری باشد).

• اعمال تهاتر در پرونده شما:

  • شما محکوم به پرداخت ۱۳۰ میلیون تومان به انضمام خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۶ شده‌اید.
  • طرف مقابل شما نیز محکوم به پرداخت ۷۰ میلیون تومان به انضمام خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۵ شده است.
  • مهم‌ترین نکته در اینجا، تاریخ قابلیت مطالبه و استقرار دین ۷۰ میلیون تومانی است که ۱۴۰۴/۰۹/۲۵ می‌باشد. تا قبل از این تاریخ، دین ۷۰ میلیون تومانی از نظر حقوقی به طور کامل مستقر و قابل تهاتر با دین ۱۳۰ میلیون تومانی شما نیست.

• نحوه محاسبه خسارت تأخیر تأدیه: با توجه به قواعد فوق، محاسبه خسارت تأخیر تأدیه به دو دوره زمانی تقسیم می‌شود:

  • دوره اول: از تاریخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۶ تا تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۴

    • در این دوره، تنها دین ۱۳۰ میلیون تومانی شما به طور کامل مستقر و قابل مطالبه است. دین ۷۰ میلیون تومانی طرف مقابل هنوز به طور کامل شرایط تهاتر را احراز نکرده است (یا حداقل خسارت تأخیر تأدیه آن از این تاریخ شروع نشده است).
    • بنابراین، خسارت تأخیر تأدیه در این بازه زمانی، نسبت به کل مبلغ ۱۳۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان و از تاریخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۶ محاسبه خواهد شد.

  • دوره دوم: از تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۵ به بعد

    • از این تاریخ، هر دو دین (۱۳۰ میلیون تومان و ۷۰ میلیون تومان) شرایط تهاتر قهری را احراز می‌کنند؛ یعنی هر دو حال، قطعی و از یک جنس هستند و طرفین متقابلاً طلبکار و بدهکار یکدیگرند.
    • در این لحظه، تهاتر به صورت خودکار و به حکم قانون صورت می‌گیرد. مبلغ ۷۰ میلیون تومان از بدهی ۱۳۰ میلیون تومانی شما کسر می‌شود.
    • بدهی خالص شما به مبلغ ۶۰ میلیون تومان (۱۳۰ میلیون - ۷۰ میلیون) کاهش می‌یابد.
    • از این تاریخ (۱۴۰۴/۰۹/۲۵) به بعد، خسارت تأخیر تأدیه صرفاً نسبت به مانده محکوم‌به، یعنی مبلغ ۶۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان تا تاریخ پرداخت (یوم‌الاداء) محاسبه خواهد شد.

• خسارت دادرسی:

  • خسارت دادرسی مربوط به ۷۰ میلیون تومان نیز به صورت جداگانه محاسبه و در زمان اجرا، با بدهی شما تهاتر خواهد شد.

جمع‌بندی نهایی: بر اساس تحلیل فوق، خسارت تأخیر تأدیه شما ابتدا برای مبلغ ۱۳۰ میلیون تومان از تاریخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۶ تا ۱۴۰۴/۰۹/۲۴ محاسبه می‌شود. سپس، از تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۵ به بعد، با اعمال تهاتر قهری، خسارت تأخیر تأدیه بر روی مبلغ ۶۰ میلیون تومان باقی‌مانده تا زمان پرداخت نهایی محاسبه خواهد شد. این رویه، منطبق با اصول و قواعد تهاتر در قانون مدنی و رویه قضایی است.