شوهر زندانی بابت مهریه: آیا جد پدری نفقه عروس و نوه را می‌دهد؟

خیر، جد پدری مسئولیت پرداخت نفقه عروس را ندارد، اما در صورت عدم توانایی پدر، نفقه فرزند بر عهده جد پدری خواهد بود. هزینه ایاب و ذهاب فرزند برای ملاقات با مادر نیز معمولاً بر عهده مادر است، مگر اینکه دادگاه ترتیب دیگری مقرر کند.

بررسی تخصصی و قانونی

در خصوص سوالات مطرح شده، با بررسی پاسخ‌های وکلا و قوانین مربوطه، نکات زیر قابل جمع‌بندی است:

۱. هزینه ایاب و ذهاب فرزند جهت ملاقات با مادر:

• قانون صریح: قانون مدنی ایران در خصوص اینکه هزینه ایاب و ذهاب فرزند برای ملاقات با والد غیرحاضن (کسی که حضانت را ندارد) بر عهده کیست، صراحت ندارد.
• رویه عملی و نظر غالب وکلا: در عمل و بر اساس رویه قضایی، معمولاً هزینه رفت‌وآمد فرزند برای ملاقات با والد غیرحاضن، بر عهده همان والدی است که حق ملاقات دارد و قصد دیدار فرزند را دارد. بنابراین، اگر فرزند نزد جد پدری باشد و مادر قصد ملاقات با فرزند را دارد، هزینه ایاب و ذهاب فرزند برای ملاقات با مادر، اصولاً بر عهده مادر خواهد بود.
• استثنائات: دادگاه می‌تواند با توجه به شرایط خاص پرونده، وضعیت مالی طرفین و مصلحت فرزند، تصمیم دیگری اتخاذ کرده و مسئولیت پرداخت این هزینه‌ها را به عهده طرف دیگر (پدر یا جد پدری) قرار دهد، یا طرفین می‌توانند در این خصوص توافق کنند.

۲. درخواست نفقه عروس از پدرشوهر (جد پدری):

• مسئولیت انحصاری شوهر: طبق قوانین ایران، پرداخت نفقه زن (زوجه) فقط و منحصراً بر عهده شوهر است. حتی اگر شوهر به دلیل بدهی (مانند مهریه) در زندان باشد، این تکلیف از او ساقط نمی‌شود و زن می‌تواند نفقه خود را از اموال او مطالبه کند.
• عدم مسئولیت جد پدری: جد پدری (پدرشوهر) هیچ‌گونه تکلیف قانونی برای پرداخت نفقه عروس خود ندارد و عروس نمی‌تواند از او مطالبه نفقه کند.
• استثنای قراردادی: تنها استثنا در این زمینه حالتی است که پدرشوهر به صورت داوطلبانه و کتبی تعهد به پرداخت نفقه عروس خود داده باشد که در این صورت، این تعهد جنبه قراردادی پیدا می‌کند و نه تکلیف قانونی ناشی از قرابت.

۳. درخواست نفقه فرزند از جد پدری در صورت حضانت مادر:

• اولویت با پدر: نفقه فرزند در درجه اول بر عهده پدر است، حتی اگر حضانت فرزند با مادر باشد.
• مسئولیت جد پدری: در صورتی که پدر توانایی مالی برای پرداخت نفقه فرزند خود را نداشته باشد (مانند زمانی که در زندان است و اموالی برای پرداخت ندارد، یا فوت کرده باشد، یا معسر باشد)، مسئولیت پرداخت نفقه فرزند به عهده جد پدری (پدر پدر) قرار می‌گیرد، مشروط بر اینکه جد پدری تمکن مالی داشته باشد.
• زندانی بودن پدر: صرف زندانی بودن پدر به معنای عدم توانایی پرداخت نفقه نیست و دادگاه ابتدا توانایی مالی پدر را بررسی می‌کند. اما در اغلب موارد، اگر پدر به دلیل بدهی در زندان باشد و اموالی برای پرداخت نداشته باشد، او را ناتوان از پرداخت نفقه فرزند تلقی کرده و جد پدری را مسئول می‌داند.
• حضانت مادر: اینکه مادر حضانت فرزند را بر عهده دارد، تأثیری در تکلیف پرداخت نفقه از سوی پدر یا در صورت عدم توانایی او، از سوی جد پدری ندارد. مادر می‌تواند برای نفقه فرزند از جد پدری (در صورت تمکن و عدم توانایی پدر) مطالبه کند.

این تحلیل بر اساس قوانین جاری و رویه قضایی فعلی در ایران ارائه شده است.