اثبات مالکیت هبه پس از امضای تحریر ترکه: آیا قاضی قبول می‌کند؟

خیر، امضای شما در برگه تحریر ترکه و پذیرش سمت امین، مانع از طرح دعوای اثبات مالکیت شما نسبت به اموال مورد ادعا نخواهد بود. این اقدام به منزله اقرار به مالکیت متوفی یا اسقاط حق شما تلقی نمی‌شود، بلکه صرفاً برای حفظ و نگهداری اموال تا تعیین تکلیف نهایی صورت گرفته است.

بررسی تخصصی و قانونی

ادعای شما مبنی بر هبه اموال توسط مادر متوفی قبل از فوت ایشان، یک ادعای مستقل حقوقی است که ارتباط مستقیمی با فرآیند تحریر ترکه ندارد. تحریر ترکه فرآیندی برای شناسایی و صورت‌برداری از اموال و دیون متوفی است و هدف آن تعیین مالکیت قطعی اموال نیست، بلکه صرفاً لیستی از آنچه در ظاهر متعلق به متوفی بوده یا در تصرف او قرار داشته، تهیه می‌شود. در این خصوص، نکات حقوقی زیر قابل توجه است:

• ماهیت تحریر ترکه و سمت امین:

  • تحریر ترکه به معنای صورت‌برداری از اموال متوفی است و هدف آن تعیین دقیق اقلام موجود و حفظ آنها برای ورثه و بستانکاران است.
  • پذیرش سمت امین نیز به منظور نگهداری و اداره موقت ترکه تا زمان تعیین تکلیف نهایی صورت می‌گیرد و به منزله تأیید مالکیت متوفی بر تمامی اقلام موجود در لیست نیست.
  • شما می‌توانید در دادگاه توضیح دهید که امضای شما صرفاً برای انجام وظیفه قانونی و حفظ اموال بوده و نه اقرار به مالکیت متوفی بر اقلامی که مدعی هبه آنها هستید.

• ادعای هبه و اثبات مالکیت:

  • هبه یک عقد معین در قانون مدنی است که با ایجاب (پیشنهاد هبه)، قبول (پذیرش هبه) و قبض (تصرف مال موهوبه توسط گیرنده) محقق می‌شود.
  • اگر بتوانید با شهادت شهود یا سایر قرائن و امارات قضایی (مانند نوع و ماهیت اموال به عنوان جهیزیه، زمان هبه، نحوه تصرف شما بر اموال) اثبات کنید که این اموال قبل از فوت مادر به شما هبه شده و به تصرف شما درآمده است، این اموال از ترکه خارج شده و متعلق به شما خواهد بود.
  • اظهارات شما در دادگاه صلح مبنی بر هبه بودن اموال، خود یک قرینه مهم است که نشان می‌دهد شما از ابتدا ادعای مالکیت داشته‌اید و امضای برگه تحریر ترکه به معنای عدول از این ادعا نبوده است.

• پاسخ به ایراد احتمالی قاضی:

  • همانطور که برخی وکلا اشاره کرده‌اند، قاضی ممکن است این سوال را مطرح کند. دفاع شما باید بر این مبنا باشد که:
    • شما در همان ابتدا و قبل از ارسال کارشناس، ادعای هبه را مطرح کرده‌اید.
    • امضای شما ذیل صورت‌جلسه تحریر ترکه صرفاً برای انجام وظیفه قانونی به عنوان امین و حفظ اموال بوده است.
    • تحریر ترکه به معنای اثبات مالکیت نیست، بلکه صرفاً صورت‌برداری است.
    • ادعای هبه و اثبات مالکیت یک دعوای مستقل است که باید به آن رسیدگی شود.
  • تأکید بر شهادت شهود قوی که از جریان هبه آگاهی دارند، می‌تواند نقش کلیدی در موفقیت دعوای شما داشته باشد.

این تحلیل بر اساس اصول و رویه‌های حقوقی فعلی در نظام قضایی ایران ارائه شده است.