تمکین زن در صورت مستی مرد: آیا حق امتناع دارد؟

بله، زن می‌تواند در این شرایط از تمکین خاص خودداری کند. امتناع زن از تمکین خاص در حالتی که مرد به دلیل مصرف مشروبات الکلی در وضعیت مستی قرار دارد و این وضعیت موجب کراهت شدید و عدم وجود شرایط متعارف می‌شود، از نظر قانونی موجه تلقی می‌گردد و زن به دلیل این خودداری، ناشزه محسوب نمی‌شود.

بررسی تخصصی و قانونی

تمکین خاص، به عنوان یکی از تکالیف زوجین در زندگی مشترک، مطلق نبوده و دارای شرایط و محدودیت‌هایی است که رعایت آن‌ها برای هر دو طرف ضروری است. در پاسخ به سوال مطرح شده، می‌توان دلایل حقوقی و فقهی متعددی را برای موجه بودن امتناع زن از تمکین در شرایط مستی مرد برشمرد:

• اصل حسن معاشرت و عدم اضرار: بر اساس ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی، نکاح به محض وقوع، حقوق و تکالیفی برای طرفین ایجاد می‌کند. یکی از اصول اساسی زندگی مشترک، حسن معاشرت است. درخواست تمکین در حالت مستی، می‌تواند مغایر با اصل حسن معاشرت و حتی متضمن ضرر (جسمی، روحی، حیثیتی) برای زوجه باشد.
• شرایط متعارف و سالم برای تمکین: تمکین خاص باید در شرایطی متعارف، سالم و بدون ایجاد خوف یا تنفر شدید صورت گیرد. مستی مرد به دلیل مصرف مشروبات الکلی، شرایط را از حالت متعارف خارج کرده و می‌تواند موجب عدم رضایت واقعی و کراهت شدید در زن شود که این امر، از موجبات موجه عدم تمکین است.
• عدم سقوط حق نفقه در صورت عذر موجه: ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی مقرر می‌دارد: "هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود." مفهوم مخالف این ماده نشان می‌دهد که اگر زن با "مانع مشروع" یا "عذر موجه" از تمکین خودداری کند، حق نفقه او ساقط نمی‌شود. مستی مرد و کراهت ناشی از آن، به عنوان یک عذر موجه و مانع مشروع، تلقی می‌گردد.
• حفظ کرامت و سلامت زوجه: قانونگذار و شرع، حفظ کرامت و سلامت جسمی و روانی زن را مورد توجه قرار داده‌اند. تمکین از مرد مست، می‌تواند کرامت زن را خدشه‌دار کرده و حتی سلامت جسمی یا روحی او را به خطر اندازد. در چنین شرایطی، زن حق دارد برای حفظ خود از تمکین خودداری کند.
• عسر و حرج: در صورتی که این وضعیت مستی و درخواست تمکین در حالت غیرعادی مکرر باشد و زندگی را برای زن دشوار و غیرقابل تحمل کند، می‌تواند مصداق عسر و حرج باشد که خود از موجبات قانونی برای احقاق حقوق زن است.

بنابراین، امتناع زن از تمکین خاص در شرایطی که مرد مست است و این وضعیت موجب کراهت شدید یا خوف ضرر برای زن می‌شود، یک امتناع موجه بوده و زن به دلیل این خودداری، ناشزه محسوب نمی‌شود و حق نفقه او نیز پابرجا خواهد بود.

این تحلیل بر اساس قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران و رویه قضایی مرتبط با آن ارائه شده است.