آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور
هر رأی همراه با عنوان رسمی، خلاصه اختصاصی، کاربرد عملی، دستهبندی موضوعی و روابط مستقیم با مواد قانونی، نظریات مشورتی و آرای مرتبط ارائه شده است.
رای وحدت رویه شماره 748 مورخ 1395/01/24 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، طبق ماده 1 اصلاحی قانون ثبت احوال، صدور شناسنامه برای اتباع ایرانی از وظایف اداره ثبت احوال است، معهذا چنانچه شخصی که فاقد شناسنامه باشد به ادعای ایرانی بودن، الزام اداره ثبت احوال را به صدور شناسنامه برای خود درخواست کند، دعوای او در دادگاه قابل رسیدگی است، لکن الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه منوط به آن است که به طریقی که در قانون ثبت احوال پیشبینی شده احراز شود که متقاضی، شرایطی که در آن ق…
کاربرد عملی رأی شماره 748 مورخ 1395/01/24: پیش از ثبت اعتراض، تجدیدنظر یا فرجام، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 748 در موضوع «ثبت احوال و اسناد هویتی» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». نوع تصمیم، مهلت و مرجع اعتراض باید با ضابطه این رأی سنجیده شود. اعتبار فعلی مقررات…
رای وحدت رویه شماره 732 مورخ 1393/1/19 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، مطابق ماده 956 قانون مدنی اهلیت برای دارا بودن حقوق٬ با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام میشود٬ لذا در صورت نامعلوم بودن تاریخ واقعه فوت یا ادعای خلاف آن٬ با توجه به آثار حقوقی مترتب بر واقعه فوت٬ مثل بقاء و زوال اهلیت و حقوق قانونی و وراثت٬ تعیین یا تغییر آن محتاج به رسیدگی قضایی و احراز واقع است و این امر از صلاحیت هیات حل اختلاف موضوع ماده سوم اصلاحی قانون ثبت احوال خارج و در صلاحیت دادگ…
کاربرد عملی رأی شماره 732 مورخ 1393/01/19: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «ارث و ترکه»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 732 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرونده تطبیق…
رای وحدت رویه شماره 726 مورخ 1391/4/27 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، ماده 4 قانون ثبت احوال مصوّب 1355 که دادگاه محل اقامت خواهان را صالح برای رسیدگی به دعاوی راجع به اسناد ثبت احوال اعلام کرده است برحسب مستفاد از ماده 25 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی با مقررات این قانون مغایرت ندارد؛ بنا به مراتب رای شعبه هجدهم دیوان عالی کشور که با این نظر انطباق دارد موافق قانون تشخیص و به اکثریت آراء تایید میگردد.
کاربرد عملی رأی شماره 726 مورخ 1391/04/27: در تحلیل پروندهای با مسئله مشابه، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 726 در موضوع «ثبت احوال و اسناد هویتی» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». موضوع پرونده باید با قاعده استخراجشده از این رأی تطبیق داده شود. اعتبار فعلی مقررات…
رای وحدت رویه شماره 658 مورخ 1381/01/20 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، به موجب ماده 45 قانون اصلاح قانون ثبت احوال مصوب 1355 هرگاه تابعیت فردی مورد تردید واقع شود شورای تامین شهرستان موضوع را بررسی و اداره ثبت احوال بر اساس گزارش شورای مذکور مبادرت به اتخاذ تصمیم می نماید. و در صورت اعتراض معترض هیات حل اختلاف مقرر در ماده سوم قانون ثبت احوال نسبت به موضوع رسیدگی و اظهارنظر می کند. و تصمیم هیات بر طبق ماده چهار قانون مذکور قابل اعتراض در دادگاه عمومی است. بنا به مراتب ر…
کاربرد عملی رأی شماره 658 مورخ 1381/01/20: پیش از ثبت اعتراض، تجدیدنظر یا فرجام، پرسش محوری این است که «در موضوع «دیه»، امکان و حدود اعتراض، تجدیدنظر، فرجام یا اعاده دادرسی طبق رأی وحدت رویه شماره 658 چگونه تعیین میشود؟». نوع تصمیم، مهلت و مرجع اعتراض باید با ضابطه این رأی سنجیده شود. اعتبار فعلی م…
رای وحدت رویه شماره 617 مورخ 1376/04/03 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، به موجب بند الف ماده یک قانون ثبت احوال مصوب سال 1355 یکی از وظایف سازمان ثبت احوال ثبت ولادت و صدور شناسنامه است و مقنن دراین مورد بین اطفال متولد از رابطه مشروع و نامشروع تفاوتی قائل نشده است و تبصره ماده 16 و ماده 17 قانون مذکور نسبت به مواردی که ازدواج پدر و مادر به ثبت نرسیده باشد و اتفاق در اعلام ولادت و صدور شناسنامه نباشد یا اینکه ابوین طفل نامعلوم باشد تعیین تکلیف کرده است لیکن درمواردی ک…
کاربرد عملی رأی شماره 617 مورخ 1376/04/03: در تحلیل پروندهای با مسئله مشابه، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 617 در موضوع «ارث و ترکه» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». موضوع پرونده باید با قاعده استخراجشده از این رأی تطبیق داده شود. اعتبار فعلی مقررات مورد استناد ر…
رای وحدت رویه شماره 559 مورخ 1374/04/13 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، بر اساس ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آن ها مصوب بهمن ماه هزار و سیصد و شصت و هفت، تغییر تاریخ تولد اشخاص به کمتر از پنج سال ممنوع است و رسیدگی به درخواست تغییر سن بیش از پنج سال نیز به تجویز تبصره همین قانون منحصراً به عهده کمیسیون مقرر در آن محول شده است. بنا به مراتب به نظر اکثریت اعضای هیات عمومی دیوان عالی کشور، رای شعبه ششم که مرجع رسیدگی و اظهار نظر نسبت به درخواست…
کاربرد عملی رأی شماره 559 مورخ 1374/04/13: در تحلیل پروندهای با مسئله مشابه، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 559 در موضوع «ثبت احوال و اسناد هویتی» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». موضوع پرونده باید با قاعده استخراجشده از این رأی تطبیق داده شود. اعتبار فعلی مقررات…
رای وحدت رویه شماره 518 مورخ 1367/11/18 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، سمت ولایت قهری پدر نسبت به فرزند در ماده 1180 قانون مدنی تصریح شده که تا رسیدن به سن بلوغ ادامه می یابد سند سجلی هم در اثبات بلوغ طریقیت دارد لذا چنانچه سند سجلی حکایت از بلوغ داشته اما ولی قهری مدعی نرسیدن فرزند خود به سن بلوغ باشد و اصلاح تاریخ تولد او را بخواهد قبول دادخواست ولی قهری و رسیدگی به دعوی منعی ندارد.
کاربرد عملی رأی شماره 518 مورخ 1367/11/18: در تصمیمگیری درباره ادله و شیوه اثبات، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 518 در موضوع «حضانت» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». ضرورت و اثر دلیل مورد اختلاف باید با قاعده این رأی بررسی شود. اعتبار فعلی مقررات مورد استناد رأی ن…
رای وحدت رویه شماره 513 مورخ 1367/08/02 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، ادعای وجود رابطه مادر و فرزندی از جمله دعاوی راجع به نسب است که بر طبق بند 2 ماده 3 لایحه قانونی دادگاه مدنی خاص مصوب 1358 شورای انقلاب باید در دادگاه مدنی خاص رسیدگی شود لذا رای شعبه سیزدهم دیوان عالی کشور که با این نظر مطابقت دارد صحیح تشخیص میشود.
کاربرد عملی رأی شماره 513 مورخ 1367/08/02: در تحلیل پروندهای با مسئله مشابه، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 513 در موضوع «ثبت احوال و اسناد هویتی» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». موضوع پرونده باید با قاعده استخراجشده از این رأی تطبیق داده شود. اعتبار فعلی مقررات…
رای وحدت رویه شماره 506 مورخ 1366/09/17 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، ماده 14 قانون تشکیل دادگاههای حقوقی یک و دو مصوب آذر ماه 1364 کیفیت صدور رای را پس از خاتمه رسیدگی نخستین به دعاوی که در صلاحیت دادگاههای حقوقی یک است معین نموده که در دعاوی راجع به اسناد ثبت احوال هم قابل اعمال است و ماده 9 قانون مزبور راجع به صلاحیت اضافه دادگاههای حقوقی دو مستقل مقررات ماده 14 را در مورد دعاوی اسناد سجلی که دادگاههای حقوقی یک بدواً رسیدگی مینمایند نفینمیکند. روزنامه رسمی…
کاربرد عملی رأی شماره 506 مورخ 1366/09/17: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «صلاحیت مرجع رسیدگی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 506 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرون…
رای وحدت رویه شماره 504 مورخ 1366/02/10 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، درخواست تغییر نام صاحب سند سجلی از حیث جنس (ذکور بانک یا بالعکس) از مسائلی است که واجد آثار حقوقی است و از شمول بند 4 ماده 3 قانون ثبت احوال خارج و رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم عمومی دادگستری است بنابر این.
کاربرد عملی رأی شماره 504 مورخ 1366/02/10: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «صلاحیت مرجع رسیدگی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 504 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرون…
رای وحدت رویه شماره 27 مورخ 1353/03/15 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، نظر به این که ادعای خواهان مبنی بر عدم تعلق شناسنامه موجود به وی مورد قبول اداره آمار نبوده و به همین جهت برای ابطال آن ناچار به مراجعه به دادگاه شده است دعوی عنواناً اختلاف در اسناد سجلی است و بر طبق ماده 44 قانون ثبت احوال مصوب 1319 رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم دادگستری است.
کاربرد عملی رأی شماره 27 مورخ 1353/03/15: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «صلاحیت مرجع رسیدگی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 27 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرونده…
رای وحدت رویه شماره 224 مورخ 1349/07/08 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، با دقت و تعمق در محتویات دو پرونده که یکی به حکم شماره 41/795 مورخ 1341/3/29 شعبه پنجم و دیگری به حکم شماره 45/471 مورخ 1345/9/29 شعبه ششم دادگاه استان مرکز منتهی گردیده چنین معلوم میشود که در هر دو دادخواست عنوان تقاضا این بوده است که چون برای مولی علیه درخواست کننده در اسناد سجلی او دو نام ذکر گردیده ولی او به یکی از این دو نام مشهور است و داشتن دو نام برای یک شخص مناسب نیست یکی از آن دو حذف شود و…
کاربرد عملی رأی شماره 224 مورخ 1349/07/08: در تصمیمگیری درباره ادله و شیوه اثبات، پرسش محوری این است که «قاعده لازمالاتباع رأی وحدت رویه شماره 224 در موضوع «ثبت احوال و اسناد هویتی» چیست و در چه وضعیتی اعمال میشود؟». ضرورت و اثر دلیل مورد اختلاف باید با قاعده این رأی بررسی شود. اعتبار فعلی مقررات…