آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور
هر رأی همراه با عنوان رسمی، خلاصه اختصاصی، کاربرد عملی، دستهبندی موضوعی و روابط مستقیم با مواد قانونی، نظریات مشورتی و آرای مرتبط ارائه شده است.
رای وحدت رویه شماره 801 مورخ 1399/07/22 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، صلاحیت کمیسیون رفع تداخلات مقرر در ماده 3 آییننامه اجرایی تبصره 3 الحاقی به ماده 9 قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی موضوع ماده 54 قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقاء نظام مالی کشور مصوب 1394 محدود به موارد مصرّح و منصرف از دعوای خلع ید است. بنابراین و با عنایت به ماده 10 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 موجب قانونی برای صدور قرار عدمصلاحیت در خصوص این دعوی ا…
کاربرد عملی رأی شماره 801 مورخ 1399/07/22: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «صلاحیت مرجع رسیدگی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 801 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرون…
رای وحدت رویه شماره 672 مورخ 1383/10/01 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، از اموال غیرمنقول فرع بر مالکیت است بنابر این طرح دعوای از زمین قبل از احراز و اثبات مالکیت قابل استماع نیست. بنا به مراتب و با توجه به مواد46، 47 و 48 قانون ثبت اسناد و املاک رای شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان به نظر اکثریت اعضاء هیات عمومی دیوان عالی کشور که با این نظر انطباق دارد صحیح و قانونی تشخیص میشود.
کاربرد عملی رأی شماره 672 مورخ 1383/10/01: در تنظیم خواسته، دفاع یا ارزیابی حق و تعهد طرفین، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 672 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». رابطه حقوقی و شرایط پرونده باید با قاعده بیانشده در این رأی مقایس…
رای وحدت رویه شماره 642 مورخ 1378/09/09 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، به صراحت بند 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب اسفند ماه سال 73 در موضوعات کیفری در صورتی که حداکثر مجازات بیش از 91 روز حبس و حداقل آن کمتر از این باشد، دادگاه مخیر است که حکم به بیش از سه ماه حبس یا جزای نقدی از هفتاد هزار و یک ریال تا سه میلیون ریال بدهد، بنابراین تعیین مجازات حبس کمتر از نود و یک روز برای متهم، مخالف نظر مقنن و روح قانون میباشد و چنانچه نظر د…
کاربرد عملی رأی شماره 642 مورخ 1378/09/09: در ارزیابی عنوان اتهام، مسئولیت یا نتیجه کیفری، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 642 درباره عنوان، مسئولیت یا اثر کیفری «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعدهای مقرر کرده است؟». وقایع پرونده و شرایط قانونی باید با معیار مقرر در این رأی تطبیق داده شود. ا…
رای وحدت رویه شماره 620 مورخ 1376/8/20 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، مطابق مواد قانون مدنی گرچه رهن موجب خروج عین مرهونه از مالکیت راهن نمی شود لکن برای مرتهن نسبت به مال مرهونه حق عینی و حق تقدم ایجاد مینماید که می توان از محل فروش مال مرهونه طلب خود را استیفاء کند و معاملات مالک نسبت به مال مرهونه در صورتی که منافی حق مرتهن باشد نافذ نخواهد بود، اعم از اینکه معامله راهن بالفعل منافی حق مرتهن باشد یا بالقوه بنابه مراتب مذکور در جائی که بعد از تحقق رهن، مرتهن مال مره…
کاربرد عملی رأی شماره 620 مورخ 1376/08/20: در تنظیم خواسته، دفاع یا ارزیابی حق و تعهد طرفین، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 620 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». رابطه حقوقی و شرایط پرونده باید با قاعده بیانشده در این رأی مقایس…
رای وحدت رویه شماره 603 مورخ 1374/12/15 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، نظر به این که در نقاطی که قانون اصلاحات ارضی به مورد اجراء گذاشته نشده علیالاصول قانون مدنی و یا قوانین دیگر در خصوص ارتباط با اثبات مالکیت معتبر و مجری است و دادگاه نمیتواند اسناد و مدارکی را که خواهان برای اثبات دعوی به آن تمسک جسته به این استدلال که (تا اجرای کامل قانون اصلاحات ارضی و مشخص شدن نسق واقعی متصرفین احراز مالکیت میسر نمیشود) نادیده گرفته دعوی را رد نماید. نقل از شماره 14916 – 137…
کاربرد عملی رأی شماره 603 مورخ 1374/12/15: در تنظیم خواسته، دفاع یا ارزیابی حق و تعهد طرفین، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 603 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». رابطه حقوقی و شرایط پرونده باید با قاعده بیانشده در این رأی مقایس…
رای وحدت رویه شماره 585 مورخ 1372/07/13 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، دعوی خلع ید از اعیان غیر منقول به صراحت بند 3 ماده 7 قانون تشکیل دادگاههای حقوقی 1 و 2 مصوب سوم آذرماه 1364 از دعاوی غیر مالی و رسیدگی آن در صلاحیت دادگاههای حقوقی دو است و دعوی خلع ید غاصبانه را نیز شامل میشود مگر این که در رسیدگی به این نوع دعاوی بر اساس اظهارات طرفین در موقع رسیدگی در امر مالکیت اختلاف شود که در این صورت نصاب دادگاههای حقوقی معتبر است. بنابراین رای شعبه سوم دیوانعالی کشور صحیح…
کاربرد عملی رأی شماره 585 مورخ 1372/07/13: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «صلاحیت مرجع رسیدگی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 585 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرون…
رای وحدت رویه شماره 544 مورخ 1369/11/30 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، رسیدگی به دعوی ابطال سند مالکیت و انتقال ملک به دولت که در اجرای طرح تملک موضوع ماده 9 قانون اراضی شهری و تبصره آن مصوب 1360 انجام شده مستلزم آن است که دیوان عدالت اداری مقدمتاً بر طبق بند 2 ماده 11 قانون دیوان مصوب 1360 به شکایت از تصمیم و اقدام سازمان زمین شهری در استفاده از طرح تملک رسیدگی کند و در صورت احراز صحت شکایت و ابطال تصمیم و اقدام سازمان زمین شهری دادگاه عمومی حقوقی به دعوی ابطال سند مال…
کاربرد عملی رأی شماره 544 مورخ 1369/11/30: در تنظیم خواسته، دفاع یا ارزیابی حق و تعهد طرفین، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 544 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «ثبت ملک» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». رابطه حقوقی و شرایط پرونده باید با قاعده بیانشده در این رأی مقایسه شود. اعتبار…
رای وحدت رویه شماره 529 مورخ 1368/08/02 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، ماده 17 قانون آیین دادرسی کیفری که ثبوت تقصیر متهم را منوط به مسایلی قرار داده که محاکمه و ثبوت آن از خصایص محاکم حقوقی است ناظر به اختلاف در حق مالکیت نسبت به اموال غیرمنقول می باشد و در مورد اموال منقول صدق نمیکند. روزنامه رسمی 13027-1368/8/30 ریاست معظم دیوان عالی کشور احتراماً به استحضار می رساند: در تاریخ 25/3/64 آقای دادیار شعبه سوم تحقیق دادسرای عمومی شیراز به آقای دادستان شیراز نوشته اند…
کاربرد عملی رأی شماره 529 مورخ 1368/08/02: در ارزیابی عنوان اتهام، مسئولیت یا نتیجه کیفری، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 529 درباره عنوان، مسئولیت یا اثر کیفری «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعدهای مقرر کرده است؟». وقایع پرونده و شرایط قانونی باید با معیار مقرر در این رأی تطبیق داده شود. ا…
رای وحدت رویه شماره 31 مورخ 1363/09/05 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، بسمه تعالی نظر به این که صلاحیت دادگاه محل وقوع مال غیر منقول موضوع ماده 23 قانون آیین دادرسی مدنی (در دعاوی راجعه به غیر منقول اعم از دعوی مالکیت و سایر حقوق راجعه به آن) حتی در صورت مقیم نبودن مدعی و مدعی علیه در حوزه محل وقوع مال غیر منقول استثنایی بر اصل صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده موضوع ماده 21 قانون فوق الاشعار است و با عنایت به این که با تعاریفی که از اموال غیر منقول و اموال منقوله در مواد…
کاربرد عملی رأی شماره 31 مورخ 1363/09/05: پیش از طرح دعوا، ادامه رسیدگی یا ایراد صلاحیت، پرسش محوری این است که «در موضوع «حجر و امور حسبی»، مرجع صالح برای رسیدگی کدام است و رأی وحدت رویه شماره 31 چه ضابطهای برای تعیین صلاحیت مقرر کرده است؟». مرجع رسیدگی باید بر اساس ضابطه این رأی با وضعیت پرونده تط…
رای وحدت رویه شماره 60 مورخ 1360/03/30 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، چون بر طبق ماده 12 آییننامه دادگاه ها و دادسراهای انقلاب مصوب تیرماه 58 شورای انقلاب اسلامی ایران از جمله مجازاتهایی که بر طبق حدود شرع اسلام مقرر شده ضبط اموالی که از راه غیر مشروع به دست آمده پس از تسویه دیون خواهد بود و با توجه به لایحه قانونی اساسنامه بنیاد مستضعفان مصوب تیرماه 59 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران و اینکه به مستنبط از تبصره ذیل بند 3 ماده دوم آن لایحه که قبول هر مال یا واحد اقتصا…
کاربرد عملی رأی شماره 60 مورخ 1360/03/30: در ارزیابی عنوان اتهام، مسئولیت یا نتیجه کیفری، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 60 درباره عنوان، مسئولیت یا اثر کیفری «شرکت و امور تجاری» چه قاعدهای مقرر کرده است؟». وقایع پرونده و شرایط قانونی باید با معیار مقرر در این رأی تطبیق داده شود. اعتبار…
رای وحدت رویه شماره 3746 مورخ 1338/08/03 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، با توجه به صریح ماده 6 قانون راجع به دعاوی اشخاص نسبت به املاک واگذاری که هرکس به هر عنوان (اعم از مالکیت یا وقفیت نسبت به عین املاک واگذاری یا متعلقات و حدود آن و یا قنوات و حقا به ادعا و یا شکاتی راجع به عملیات و تصرفات با واسطه یا بلاواسطه اعلیحضرت فقید داشته باشد میتواند به ترتیب مقرر در قانون مزبور به هیات های رسیدگی پیش بینی شده در آن قانون شکایت نماید) و با در نظر گرفته تبصره دوم ماده 15 قانو…
کاربرد عملی رأی شماره 3746 مورخ 1338/08/03: پیش از ثبت اعتراض، تجدیدنظر یا فرجام، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 3746 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». نوع تصمیم، مهلت و مرجع اعتراض باید با ضابطه این رأی سنجیده شود. اعتبار فعلی…
رای وحدت رویه شماره 699 مورخ 1334/04/17 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، در مورد تصرف به عنوان وقف و اثبات آن با شهادت گواهان، آرای مغایری از شعب 4 و 6 دیوان عالی کشور صادر شده بود که به درخواست دادستان کل در هیات عمومی دیوان عالی مطرح شد. پس از بررسی آرا و بحث در مورد مساله، هیات عمومی به این نتیجه رسید که اختلافی اساسی بین دو شعبه وجود ندارد و هر دو شعبه در سه اصل زیر متفق هستند: تصرف به عنوان مالکیت طبق ماده 35 قانون مدنی، دلیل مالکیت است مگر خلاف آن ثابت شود؛ تصرف به…
کاربرد عملی رأی شماره 699 مورخ 1334/04/17: در تنظیم خواسته، دفاع یا ارزیابی حق و تعهد طرفین، پرسش محوری این است که «رأی وحدت رویه شماره 699 درباره حقوق و تعهدات مرتبط با «اموال، مالکیت و تصرف» چه قاعده لازمالاتباعی تعیین کرده است؟». رابطه حقوقی و شرایط پرونده باید با قاعده بیانشده در این رأی مقایس…
رای وحدت رویه شماره 1999 مورخ 1332/09/25 هیات عمومی دیوان عالی کشور
بر پایه این رأی، چون در ماده 5 قانون جلوگیری از تصرف عدوانی که ملاک قابل پژوهش بودن حکم دادستان در مورد تصرف عدوانی است ذکری از قابل فرجام بودن حکم دادگاه نشده و عمومات قانونی راجع به قابل فرجام بودن احکام شامل مورد نیست و از روح قانون مذکور مستفاد میشود که نظر قانون گذار در مورد جلوگیری از تصرف عدوانی بر تسریع و تسهیل است لذا قبول دادخواست فرجامی نسبت به احکام مربوط به تصرف عدوانی که مرجع رسیدگی بدوی دادسرا بوده بر…
کاربرد عملی رأی شماره 1999 مورخ 1332/09/25: پیش از ثبت اعتراض، تجدیدنظر یا فرجام، پرسش محوری این است که «در موضوع «تجدیدنظر و فرجام»، امکان و حدود اعتراض، تجدیدنظر، فرجام یا اعاده دادرسی طبق رأی وحدت رویه شماره 1999 چگونه تعیین میشود؟». نوع تصمیم، مهلت و مرجع اعتراض باید با ضابطه این رأی سنجیده شود…